დღეს, 12 მაისს, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიაში გარდამტეხი მოვლენა ხდება — მე-142 პატრიარქის, შიო III-ის ინტრონიზაცია. თუ გავითვალისწინებთ, რომ მისი წინამორბედის, ილია II-ის აღსაყდრება ზუსტად ამავე ადგილას 1977 წელს შედგა, სიმბოლიზმი აშკარაა. თუმცა, ამ საზეიმო პროცესის მიღმა რამდენიმე დეტალია, რომელიც მომავალზე ბევრად უფრო მეტს გვეუბნება, ვიდრე თავად ცერემონია.
მოდით, ციფრებს შევხედოთ. ორშაბათს გამართულ გაფართოებულ საეკლესიო კრებაზე სენაკისა და ჩხოროწყუს მიტროპოლიტმა შიო მუჯირიმ წმინდა სინოდის 39 წევრიდან 22-ის მხარდაჭერა მიიღო. ეს არ ყოფილა ერთსულოვანი არჩევანი: მიტროპოლიტმა იობმა 9 ხმა დააგროვა, ხოლო მიტროპოლიტმა გრიგოლმა — 7. ერთი ბიულეტენი გაუქმდა. ხმების ასეთი გადანაწილება მიგვანიშნებს, რომ ეკლესიის შიგნით სერიოზული აზრთა სხვადასხვაობაა და ახალ პატრიარქს ამ რთული ბალანსის შენარჩუნება საკმაოდ მყიფე პირობებში მოუწევს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საზოგადოებისთვის? როგორც წესი, მსგავსი ცვლილებების დროს მთავარი კითხვა ყოველთვის ეკლესიის დამოუკიდებლობას ეხება. კრების დასრულებისთანავე გაჩნდა დასაბუთებული მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ სასურველი შედეგის მისაღწევად მთელი სახელისუფლებო მანქანა იყო მობილიზებული. ამ ეჭვებს კიდევ უფრო აძლიერებს ის გარემოება, რომ აღსაყდრების ცერემონიას პრემიერ-მინისტრის მეუღლე, ნუნუკა თამაზაშვილიც ესწრება, რაც გარკვეულ პოლიტიკურ მესიჯადაც შეიძლება აღიქმებოდეს.
ამასთანავე, ყურადღებას იპყრობს იდეოლოგიური კონტექსტიც. არსებობს საფუძვლიანი შიში, რომ საპატრიარქოში ჩრდილოური იდეოლოგიური გავლენები უცვლელი დარჩება. ეს ნაცნობი ტაქტიკაა: სტატუს-კვოს შენარჩუნება ნებისმიერ ფასად, რათა სისტემამ არსებითი რეფორმებისგან თავი დაიზღვიოს.
რა გველოდება შემდეგ?
შიო III-ის მმართველობის პირველივე ნაბიჯები იქნება პასუხი იმაზე, შეძლებს თუ არა ახალი პატრიარქი ეკლესიის ავტონომიურობის დაცვას. იმ პირობებში, როცა პროცესებში გარე პოლიტიკური ჯგუფები აქტიურად არიან ჩართულნი, მთავარი გამოწვევა ინსტიტუციური დამოუკიდებლობაა. იქნება ეკლესია თავისუფალი გადაწყვეტილების მიმღები სუბიექტი, თუ სახელმწიფო სტრუქტურების ერთგვარ გაგრძელებად დარჩება — უახლოესი თვეები ამ კითხვაზე მკაფიო პასუხს გაგვცემს.