თუ ოდესმე გიგრძვნიათ, რომ თქვენს ნაცვლად გადაწყვეტილების მიღებას სხვა ცდილობს, სომხეთის დღევანდელი მდგომარეობა თქვენთვის ნაცნობი იქნება. კოტაიქის ოლქში წინასაარჩევნო კამპანიისას ნიკოლ ფაშინიანმა საკმაოდ მარტივი, მაგრამ ფუნდამენტური რამ თქვა: ქვეყნის მომავალს — იქნება ეს ევრაზიული ეკონომიკური კავშირი თუ ევროკავშირი — არა გარეშე ძალები, არამედ თავად სომეხი ხალხი გადაწყვეტს.
თუმცა, ამ დემოკრატიულ ლოგიკას ჩრდილოეთიდან ნაცნობი მეთოდებით უპასუხეს. რუსეთის ენერგეტიკის მინისტრმა, სერგეი ცივილევმა, ოფიციალური წერილით მიანიშნა, რომ ევროკავშირთან დაახლოება შესაძლოა ქვეყანას ძვირი დაუჯდეს. საუბარია 2013 წლის შეთანხმების შესაძლო გაუქმებაზე, რომელიც სომხეთს ბუნებრივ აირზე, ნავთობპროდუქტებსა და დაუმუშავებელ ალმასებზე საექსპორტო გადასახადებისგან ათავისუფლებდა. მარტივად რომ ვთქვათ, ეს არის პირდაპირი გზავნილი: „თუ სხვა გზას აირჩევთ, ენერგეტიკულ შეღავათებს დაკარგავთ“.
აქ ერთი საინტერესო გარემოებაა, რომელსაც ყურადღება უნდა მივაქციოთ. ფაშინიანმა აღნიშნა, რომ ასეთი მუქარები არალოგიკურია და ის პარტნიორები, რომლებიც ასე იქცევიან, სინამდვილეში საკუთარი ინტერესების წინააღმდეგ მოქმედებენ. ლოგიკა მარტივია: თუ გსურს, რომ ვინმე შენთან დარჩეს, მას უკეთეს პირობებს სთავაზობ. კრემლის ტაქტიკა კი საპირისპიროა — არა „ჩვენთან უკეთესი იქნება“, არამედ „სხვასთან პრობლემები შეგექმნება“.
ეს ის კლასიკური სცენარია, სადაც სუვერენული ქვეყნის არჩევანის თავისუფლებას მხოლოდ დაშინებით უპირისპირდებიან. თუმცა, სომხეთის პრემიერმა ალტერნატიულ ხედვაზე — „მშვიდობის გზაჯვარედინზე“ მიანიშნა. ეს კონცეფცია გულისხმობს, რომ ეკონომიკური დივერსიფიკაციის შესაძლებლობები გაცილებით დიდია, ვიდრე ერთი კონკრეტული მიმწოდებლისგან მიღებული, პოლიტიკური პირობებით დამძიმებული შეღავათები.
რა გველოდება შემდეგ? ეს პროცესი მხოლოდ გაზზე ან ალმასებზე არ არის. ეს არის ბრძოლა იმისთვის, თუ ვის ხელშია ქვეყნის მართვის სადავეები. როდესაც სახელმწიფო მუქარის მიუხედავად მაინც ინარჩუნებს არჩევანის უფლებას, ეს იმის ნიშანია, რომ ძველი „ვეტოების“ ეპოქა სრულდება. უახლოეს პერიოდში ვნახავთ, რამდენად შეძლებს სომხეთი ამ ეკონომიკური წნეხის დაძლევას და მის ახალ შესაძლებლობად ქცევას, მაგრამ მთავარი პრინციპი უკვე გაჟღერდა: გადაწყვეტილება ხალხის ხელშია და არა მეზობელი ქვეყნის კაბინეტებში.