ამ კვირაში ახლო აღმოსავლეთში მოვლენები იმგვარად განვითარდა, რომ ერთი შეხედვით რთული გეოპოლიტიკური თავსატეხის ნაწილები ერთმანეთს დაუკავშირდა. თეირანში გაკეთებული ერთი განცხადება, ვაშინგტონის მყისიერი პასუხი და გლობალურ ბაზარზე ნავთობის ფასის მკვეთრი, 11%-იანი ვარდნა — ეს ყველაფერი ერთი დიდი სურათის ნაწილია, რომლის დანახვაც დღეს უმნიშვნელოვანესია.
თეირანის ტაქტიკური დათმობა
ირანის საგარეო უწყებამ მიიღო გადაწყვეტილება, ჰორმუზის სრუტე კომერციული მიმოსვლისთვის სრულად გახსნას. ეს სტრატეგიული საზღვაო არტერია აქამდე ბლოკირებული იყო. თეირანი ბლოკადის მოხსნაზე მანამდე აცხადებდა უარს, სანამ ისრაელი ლიბანზე იერიშებს აგრძელებდა, მიუხედავად იმისა, რომ ვაშინგტონთან ორკვირიანი ზავი უკვე მოქმედებდა.
ახლა ვითარება შეიცვალა — ლიბანში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების ამოქმედებამ ირანს საშუალება მისცა, სრუტეში სავაჭრო გემებს წინასწარ შეთანხმებული მარშრუტებით გადაადგილების უფლება დართოს.
ვაშინგტონის პირობა
თუმცა, სრუტის კომერციული მიზნებით გახსნა არ ნიშნავს, რომ ირანზე სანქციების წნეხი სუსტდება. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა მკაფიოდ განმარტა: მართალია, გლობალური ვაჭრობისთვის საზღვაო გზა თავისუფალია, მაგრამ უშუალოდ ირანის წინააღმდეგ მიმართული საზღვაო ბლოკადა კვლავ სრული ძალით შენარჩუნდება. ამერიკული მხარის პოზიცია პრინციპულია — სანამ თეირანთან საბოლოო და ყოვლისმომცველი შეთანხმება არ გაფორმდება, დათმობები არ იქნება.
რაზე მეტყველებს ციფრები?
როდესაც გეოპოლიტიკურ პროცესებს ვაკვირდებით, ციფრები ხშირად ყველაზე ზუსტად ყვებიან რეალურ ამბავს. ირანის განცხადებას და რეგიონში დაძაბულობის დეესკალაციის მოლოდინს ბაზარი მყისიერად გამოეხმაურა — ნავთობის ფასი 11%-ზე მეტით დაეცა. საერთაშორისო ინვესტორები ხედავენ, რომ ისრაელსა და ლიბანს შორის არსებული 10-დღიანი ზავი და აშშ-ირანის დაგეგმილი მოლაპარაკებები ახლო აღმოსავლეთში ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის დასრულების რეალურ შანსს აჩენს. ბაზარს სტაბილურობის იმედი მიეცა, რაც პირდაპირ აისახა ფასებზე.
რა იქნება შემდეგ?
მთავარი კითხვა ახლა ის არის, რა მოხდება სამშაბათს, როდესაც აშშ-სა და ირანს შორის მოქმედ დროებით ზავს ვადა ამოეწურება. ჰორმუზის სრუტის ნაწილობრივი გახსნა პოზიტიური სიგნალია, თუმცა ეს ჯერ კიდევ ტაქტიკური მანევრია მოლაპარაკებების წინ და არა საბოლოო მშვიდობა. მომდევნო რამდენიმე დღე გვიჩვენებს, შეძლებენ თუ არა მხარეები ამ დროებითი პაუზის გრძელვადიან შეთანხმებაში გადაზრდას, თუ რეგიონი ისევ ღია კონფლიქტის ზღვარზე აღმოჩნდება.