მსოფლიო ბაზარზე Brent-ის მარკის ნავთობის ფასმა ბარელზე 126 დოლარს მიაღწია. ბოლო 24 საათში დაფიქსირებული 13%-იანი ნახტომი და 2022 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი — ეს მხოლოდ მშრალი სტატისტიკაა, თუმცა მათ მიღმა მასშტაბური გეოპოლიტიკური ძვრები და ჩვენი რეგიონისთვის საყურადღებო ტენდენციები იკვეთება.
ერთი შეხედვით, ეს წმინდა ამერიკულ-ირანული დაპირისპირების მორიგი თავია: აშშ-ის მიერ ირანული პორტების ბლოკირების მოლოდინი, პასუხად ჩაკეტილი ჰორმუზის სრუტე და ისლამაბადში ჩაშლილი სამშვიდობო მოლაპარაკებები. ბაზრები პანიკაშია და რისკებზე მყისიერად რეაგირებს. თუმცა, ახლო აღმოსავლეთში შექმნილი ჩიხური ვითარება პირდაპირ აშიშვლებს კრემლის ეკონომიკურ მოდელსა და ჩვენს მოწყვლადობას.
როდესაც გლობალური კრიზისების ფონზე ენერგომატარებლებზე ფასი იზრდება, რუსეთი, როგორც წესი, მოკლევადიან ფინანსურ სარგებელს იღებს. ეს კიდევ ერთხელ გვახსენებს მარტივ ჭეშმარიტებას: საქმე გვაქვს სახელმწიფოსთან, რომლის ეკონომიკური გადარჩენა არა ინოვაციებზე, თანამედროვე ტექნოლოგიებსა თუ წარმოების განვითარებაზე, არამედ მხოლოდ წიაღისეულის გაყიდვასა და გლობალურ არასტაბილურობაზეა დამოკიდებული. ის გლობალური რყევებით იკვებება.
მაგრამ რა უჯდება ეს ყველაფერი სამეზობლოს? აქ ვხედავთ იმ ფარულ ეკონომიკურ ტვირთს, რომლის ტარებაც პატარა სახელმწიფოებს უწევთ. სანამ რესურსებზე დამოკიდებული მოთამაშეები კრიზისით სარგებლობენ, ნავთობზე ფასის ზრდა ავტომატურად ნიშნავს გაძვირებულ ტრანსპორტირებას, ინფლაციასა და პირველადი მოხმარების პროდუქტებზე ფასების მატებას მეზობელი ქვეყნების მოქალაქეებისთვის. ეს არის ერთგვარი არაპირდაპირი გადასახადი იზოლირებულ და მონოპოლიზებულ ეკონომიკურ სივრცეზე მიჯაჭვულობისთვის — როდესაც შორს კონფლიქტი იფეთქებს, ჩვენს გარშემო რიგითი ადამიანები საწვავსა და სურსათში გაცილებით მეტს იხდიან.
რა იქნება შემდეგ?
სანამ ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობა ნარჩუნდება, ფასების მერყეობა გარდაუვალია. მთავარი გაკვეთილი კი ეკონომიკურ დამოუკიდებლობას ეხება. ქვეყნები, რომლებიც დივერსიფიცირებულ ეკონომიკას აშენებენ და ენერგეტიკულად დამოუკიდებლები ხდებიან, მსგავს შოკებს ბევრად მარტივად უმკლავდებიან. 21-ე საუკუნეში ნამდვილი სტაბილურობა ნავთობის ჭაბურღილებზე არ გადის — ის ალტერნატივების შექმნასა და გააზრებულ ეკონომიკურ არჩევანშია.