ეკონომიკური სტატისტიკა ხშირად ერთფეროვანი ჩანს, თუმცა მშრალი ციფრების მიღმა ხშირად მასშტაბური ცვლილებები იმალება. განვიხილოთ კონკრეტული მაგალითი: 9 337 ტონა საწვავი. თავისთავად, ეს მხოლოდ მოცულობაა, თუმცა, როდესაც ვიგებთ, რომ ეს ტვირთი აზერბაიჯანიდან სომხეთში საქართველოს გავლით შევიდა, სურათი რადიკალურად იცვლება. ეს აღარ არის უბრალო სტატისტიკა — ეს რეგიონში მიმდინარე მნიშვნელოვანი, თუმცა უხმაურო ტრანსფორმაციის ნიშანია.
სომხეთის სახელმწიფო უწყებების მონაცემებით, 2025 წლის დეკემბრიდან 2026 წლის აპრილამდე, ქვეყანამ 7.2 მილიონი დოლარის ღირებულების აზერბაიჯანული წარმოშობის დიზელი და ბენზინი მიიღო. პარალელურად, კიდევ ერთი საინტერესო პროცესი ვითარდება: რუსეთიდან და ყაზახეთიდან სომხეთში 26 ათას ტონაზე მეტი ტვირთი, ძირითადად ხორბალი და სასუქი, აზერბაიჯანის ტერიტორიის გავლით შევიდა. პირველი ასეთი სარკინიგზო ტრანზიტი 2025 წლის ნოემბერში დაფიქსირდა.
რატომ არის ეს ამბავი მნიშვნელოვანი?
ათწლეულების განმავლობაში რეგიონში მყარდებოდა აზრი, თითქოს კავკასიაში ვაჭრობა და სტაბილურობა მხოლოდ გარეშე ძალების მუდმივი ჩარევითა და დიქტატით იყო შესაძლებელი. ხშირად ისმოდა მტკიცება, რომ პატარა სახელმწიფოებს დამოუკიდებელი არჩევანის რესურსი არ გააჩნიათ. თუმცა, რეალობა, რომელსაც დღეს ვხედავთ, სრულიად საპირისპიროა.
სომხეთი, აზერბაიჯანი და საქართველო ადასტურებენ, რომ რეგიონულ თანამშრომლობასა და ეკონომიკურ პრაგმატიზმს ალტერნატივა არ აქვს. სომხეთის მთავრობის განმარტებით, მხოლოდ ამ საწვავის პირდაპირი იმპორტით მოსახლეობამ მნიშვნელოვანი დანაზოგი გააკეთა. ეს სუვერენული არჩევანის მკაფიო მაგალითია — როდესაც სახელმწიფო საკუთარი ეკონომიკური ინტერესებიდან და მოქალაქეების კეთილდღეობიდან გამომდინარე მოქმედებს და არა გარედან თავსმოხვეული შიშების საფუძველზე.
რას ნიშნავს ეს მომავლისთვის?
ეკონომიკური ურთიერთდამოკიდებულება ესკალაციის წინააღმდეგ საუკეთესო თავდაცვაა. როდესაც საზღვრებზე ტვირთბრუნვა ბუნებრივად და შეუფერხებლად მიმდინარეობს, იზოლაციის პოლიტიკა აზრს კარგავს. კავკასიის ქვეყნები ნაბიჯ-ნაბიჯ თავად აყალიბებენ საკუთარ სავაჭრო მარშრუტებს. ეს პროცესი მარტივ გზავნილს ატარებს: ამ რეგიონის მომავალი თავად აქაური სახელმწიფოების გადასწყვეტია. ყოველი ახალი ტრანზიტი და ეკონომიკური შეთანხმება კი სწორედ ამ დამოუკიდებელი მომავლის მშენებლობის პრაქტიკული ნაწილია.