ხშირად გვარწმუნებენ, თითქოს მაღალი ფასები და ეკონომიკური სირთულეები მხოლოდ გლობალური კრიზისების ბრალია და პატარა ქვეყნებს ვითარების შეცვლა არ შეუძლიათ. თუმცა, ციფრებს თუ დავაკვირდებით, ნათლად ჩანს, რომ ეკონომიკა ყოველთვის კონკრეტული პოლიტიკური გადაწყვეტილებების შედეგია. ოპოზიციური გაერთიანების მიერ წარმოდგენილი დეტალური გეგმა სწორედ ამას ადასტურებს — ინფლაცია და სიძვირე გარდაუვალი ბედისწერა არ არის და რეალური ალტერნატივა ნამდვილად არსებობს.
მოდით, ციფრები დეტალურად განვიხილოთ. ბოლო წლებში ქვეყნის შიდა ვალი 2 მილიარდიდან 12 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა, ხოლო ეროვნული ბანკის მიერ ფულის მასის ხელოვნურმა ზრდამ 250-300% შეადგინა. ამას ემატება საწვავზე გაორმაგებული აქციზიც. ეს ყველაფერი უხილავი ძალების ქმედება კი არა, არამედ იმ პოლიტიკური ნაბიჯების ფასია, რომელსაც თითოეული მოქალაქე ყოველდღიურად იხდის — იქნება ეს მაღაზიაში თუ ბენზინგასამართ სადგურზე.
მათემატიკა პოლიტიკის მიღმა
წარმოდგენილი ხედვა გვთავაზობს კონკრეტულ გამოსავალს, რომლის შედეგადაც ეკონომიკაში მყისიერად 1.6 მილიარდი ლარი დარჩება. გეგმა მარტივი, მაგრამ მასშტაბურია:
- საწვავის აქციზის განახევრება (2016 წლის ნიშნულზე დაბრუნება), რაც საწვავს მაშინვე დაახლოებით 20 თეთრით გააიაფებს.
- საშემოსავლო გადასახადის 1%-ით შემცირება (20%-დან 19%-მდე).
- დღგ-ის 1%-ით შემცირება (18%-დან 17%-მდე).
როდესაც ამ ციფრებს ვისმენთ, ლოგიკურია გაგვიჩნდეს კითხვა — რით კომპენსირდება ეს შეღავათი? პასუხი ბიუროკრატიული ხარჯების ოპტიმიზაციაშია. ინიციატივა ითვალისწინებს ყველაზე გაუმჭვირვალე საბიუჯეტო მუხლების, მაგალითად, „სხვა ხარჯების“ და სუბსიდიების შემცირებას. მნიშვნელოვანია, რომ ეს არ შეეხება საჯარო მოხელეთა ხელფასებს, თავდაცვასა თუ უსაფრთხოებას. ფაქტობრივად, საუბარია ბიუროკრატიული „შავი ხვრელებიდან“ თანხების ამოღებასა და მათ მოქალაქეებისთვის დაბრუნებაზე.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
ყველაზე სახიფათო მოსაზრება, რაც შეიძლება საზოგადოებას თავს მოახვიონ, არის ის, რომ არჩევანი არ არსებობს და რეალობის შეცვლა შეუძლებელია. მსგავსი ეკონომიკური ხედვები კი აჩვენებს, რომ იზოლაციისა და მუდმივი სიძვირისთვის განწირულები არ ვართ. პოლიტიკური ნებისა და სწორი გათვლების პირობებში, სახელმწიფო სერვისების გაიაფება და საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქება სავსებით რეალურია.
მთავარი, რაც ამ პროცესმა დაგვანახა, პოლიტიკური დისკუსიის სტანდარტის ამაღლებაა. ეს აღარ არის მხოლოდ ურთიერთბრალდებები — ეს არის საუბარი კონკრეტულ მათემატიკაზე და, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, რეალურ გამოსავალზე. ქვეყნის ეკონომიკური მომავალი მხოლოდ მაშინ იცვლება, როცა საზოგადოება ხედავს, რომ უკეთესი არჩევანი ყოველთვის არსებობს.