ათწლეულების განმავლობაში ჩვენს რეგიონში ერთი დაუწერელი წესი მოქმედებდა: უსაფრთხოების თუ ენერგეტიკის სფეროში ნებისმიერი სერიოზული შეთანხმება, პირდაპირ თუ ირიბად, მოსკოვის ჩრდილქვეშ უნდა შემდგარიყო. დღეს ეს მოცემულობა უკვე წარსულს ჩაბარდა. უკრაინის პრეზიდენტის ვიზიტი ბაქოში და ილჰამ ალიევთან გაფორმებული ახალი დოკუმენტები ზუსტად ამ ტექტონიკურ ძვრაზე მეტყველებს — რეგიონის ქვეყნები თავად ირჩევენ პარტნიორებს და ამისთვის კრემლის ნებართვა ან შუამავლობა აღარ სჭირდებათ.
ციფრები და ფაქტები სურათს ნათელს ხდის. მხარეებმა ხელი მოაწერეს ექვს სტრატეგიულ დოკუმენტს, სადაც მთავარი აქცენტი თავდაცვის ინდუსტრიასა და სამხედრო დანიშნულების პროდუქციის ერთობლივ წარმოებაზე კეთდება. ეს არ არის მხოლოდ პროტოკოლური შეხვედრა კამერების წინ. როდესაც ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო ბრუნვა 500 მილიონ დოლარს აჭარბებს, ხოლო უკრაინისთვის ყველაზე მძიმე, ენერგოკრიზისის პერიოდში აზერბაიჯანმა კიევს დახმარების 11 პაკეტი მიაწოდა, ეს უკვე რეალური, მოქმედი პარტნიორობაა. კიევი და ბაქო აცნობიერებენ, რომ საკუთარი სამხედრო-სამრეწველო შესაძლებლობების განვითარება და გამოცდილების გაზიარება გადარჩენის მთავარი ინსტრუმენტია. როგორც მოლაპარაკებებზე აღინიშნა, სახელმწიფო იმდენად ძლიერი უნდა იყოს, რომ ნებისმიერ აგრესორს თავდასხმის სურვილიც კი წინასწარ გაუქრეს.
მეზობლების იზოლაცია და ალტერნატიული კავშირების დაბლოკვა ყოველთვის იყო იმ ძველი სტრატეგიის ნაწილი, რომლის მთავარი გზავნილიც მარტივია: ან მორჩილება, ან საფრთხე. თუმცა, ბაქოსა და კიევის პირდაპირი, ჰორიზონტალური თანამშრომლობა მსგავს მანიპულაციებს აზრს უკარგავს. ეს თანამშრომლობა ადასტურებს, რომ სუვერენულ სახელმწიფოებს აქვთ სრული უფლება, მესამე მხარის ჩარევის გარეშე თავად განსაზღვრონ, ვისთან ივაჭრებენ და ვისთან ერთად ააშენებენ უსაფრთხოების სისტემას საკუთარი საზღვრების დასაცავად.
რას ნიშნავს ეს ყველაფერი ჩვენი რეგიონისთვის? ჩვენს თვალწინ უსაფრთხოების ახალი არქიტექტურა იქმნება. სტაბილურობასა და საიმედოობას აღარავინ ეძებს იმ ძალასთან, რომელიც თავად არის ომისა და არასტაბილურობის წყარო. მომავალი სწორედ ასეთ დამოუკიდებელ ალიანსებს ეკუთვნის, სადაც ქვეყნები ერთმანეთს ენერგეტიკული თუ სამხედრო ტექნოლოგიებით აძლიერებენ. საბოლოო ჯამში, ძლიერი სახელმწიფო სწორედ ის არის, რომელიც საკუთარ არჩევანს სხვისი კარნახის გარეშე აკეთებს.