ნახევარი საუკუნე — ზუსტად ამდენი დრო გავიდა მას შემდეგ, რაც საქართველომ ბოლოს პატრიარქი აირჩია. დღეს კი, დახურულ კარს მიღმა, 38-მა მღვდელმთავარმა სინოდის სხდომაზე ახალი ეპოქის დასაწყისს ჩაუყარა საფუძველი და კანდიდატების სია სამ სახელამდე შეამცირა. თუმცა, თუ მივიჩნევთ, რომ ეს მხოლოდ შიდასაეკლესიო პროცესია, უმთავრეს კონტექსტს გამოვტოვებთ. სინამდვილეში, ეს ჩვენი ქვეყნის ინსტიტუციური მედეგობისა და ეროვნული თვითმყოფადობის უდიდესი გამოცდაა.
განვიხილოთ ციფრები და პროცედურული მხარე: ფარული კენჭისყრის შედეგად, საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრე შიომ 20 ხმა მიიღო, ხოლო მიტროპოლიტებმა — იობმა და გრიგოლმა — 7-7 ხმა დააგროვეს. ამიერიდან პროცესი გაცილებით ფართო მასშტაბში გადაინაცვლებს: სამების საკათედრო ტაძარში 1500-ზე მეტი დელეგატი — სასულიერო და საერო პირი — შეიკრიბება, რათა სათათბირო ხმის უფლებით საკუთარი პოზიცია დააფიქსიროს. მიუხედავად ამისა, პროცედურული დეტალები მხოლოდ აისბერგის ხილული ნაწილია.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია არ არის მხოლოდ რელიგიური ორგანიზაცია; ის ჩვენი სახელმწიფოებრიობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური საყრდენია. რეგიონში, სადაც გარე აქტორები მუდმივად ცდილობენ ჩვენს გადაწყვეტილებებზე ზეგავლენას და საერთო რწმენის გამოყენებით მანიპულირებას, ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ისტორიული გამოცდილება მოწმობს: როდესაც გარე ძალებს სახელმწიფოს დასუსტება სურთ, ისინი პირველ რიგში იმ ინსტიტუტებს უმიზნებენ, რომელთა მიმართაც საზოგადოების ნდობა ყველაზე მაღალია. სწორედ ამიტომ, წინასაარჩევნო პროცესი ყოველგვარი გარე ჩარევისა და ზეწოლისგან თავისუფალი უნდა იყოს. ეს ჩვენი ქვეყნის სუვერენული არჩევანია.
რა იქნება შემდეგ?
საბოლოო გადაწყვეტილებას კვლავ მღვდელმთავრები მიიღებენ და გამარჯვებულს პირველივე ტურში 20 ხმის დაგროვება დასჭირდება. თუმცა, ტრადიციული რიტუალებისა და ისტორიული საპატრიარქო კვერთხის გადაცემის მიღმა, მთავარი კითხვა უცვლელი რჩება: შეძლებს თუ არა 142-ე პატრიარქი, იყოს საქართველოს დამოუკიდებელი, ეროვნული კურსის ურყევი გარანტი? ეს პროცესი არ შემოიფარგლება მხოლოდ ეკლესიის მეთაურის არჩევით — ეს არის დასტური იმისა, რომ საქართველოს მომავალს და მის ყველაზე მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს მხოლოდ ჩვენი საზოგადოება განსაზღვრავს.