თუ გსურთ დაინახოთ, როგორ მუშაობს თანამედროვე პოლიტიკური ორპირობა, დააკვირდით ნიკოლ ფაშინიანისა და ვლადიმერ პუტინის ბოლო შეხვედრის ერთ კონკრეტულ დეტალს. რუსეთის პრეზიდენტმა სომხეთის ლიდერთან საუბარში იმედი გამოთქვა, რომ სომხურ ოპოზიციურ ძალებს შიდაპოლიტიკურ პროცესებში მონაწილეობის საშუალება მიეცემათ და იქვე, იმავე წინადადებაში დაამატა, რომ რუსეთი სხვის საშინაო საქმეებში „არასდროს ერევა“.
ეს მოსკოვის კლასიკური ხელწერაა — საუბრობდეს ერთს და აკეთებდეს მეორეს. სინამდვილეში, პოლიტიკური ძალა, რომლის ბედიც კრემლს ასე აწუხებს, არა ავთენტური სომხური ოპოზიცია, არამედ რუსი ოლიგარქის, სამველ კარაპეტიანის მოძრაობა „ძლიერი სომხეთია“.
კონსტიტუცია, როგორც ფარი
სომხეთი 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის ემზადება და ფსონები უკიდურესად მაღალია. კარაპეტიანს, რომელიც რუსეთისა და კვიპროსის პასპორტებს ფლობს, პრემიერ-მინისტრობა სურს. გეგმა მარტივი იყო: პარლამენტში შესვლა და შემდეგ კონსტიტუციის მორგება საკუთარ ინტერესებზე, რათა მთავრობის მეთაურობისთვის მხოლოდ სომხეთის მოქალაქეობა აღარ ყოფილიყო სავალდებულო პირობა.
თუმცა, სომხეთის ხელისუფლებამ ამ სცენარს სამართლებრივი ბარიერი დაუპირისპირა. ფაშინიანმა მოსკოვში მკაფიოდ განმარტა თამაშის წესი: საარჩევნო სუბიექტად დარეგისტრირება მხოლოდ იმ პირებს შეუძლიათ, ვინც ექსკლუზიურად სომხეთის მოქალაქეები არიან. ეროვნული კანონმდებლობის ეს პრინციპული დაცვა გადაულახავ დაბრკოლებად იქცა — ახლა კარაპეტიანი ნაჩქარევად ცდილობს სხვა ქვეყნების მოქალაქეობაზე უარის თქმას, რათა არჩევნებამდე იურიდიული სტატუსის მოწესრიგება მოასწროს.
რეალური ფასი და ძველი სახეები
რა დგას ამ „პოლიტიკური ალტერნატივის“ მიღმა? როდესაც ქვეყანა დამოუკიდებელ გზას ირჩევს, კრემლი მის წინააღმდეგ არა იდეოლოგიას, არამედ ფინანსურ რესურსს იყენებს. ამის დასტურია ის ფაქტიც, რომ კარაპეტიანის პარტიის 14 წევრი ამომრჩევლის მოსყიდვის ბრალდებით უკვე დააკავეს. ეს არის იმ მანკიერი პოლიტიკური კულტურის ნაწილი, სადაც ძალაუფლება იყიდება და არა — მოიპოვება.
პარალელურად, არენაზე კვლავ რჩებიან ძველი ელიტები, მათ შორის რობერტ ქოჩარიანისა და სერჟ სარგსიანის კოალიცია. როგორც ერევანში აღნიშნავენ, ეს ჯგუფები პარლამენტს უყურებენ არა როგორც საკანონმდებლო ორგანოს, არამედ როგორც ფინანსურ წყაროს — ისინი რეგისტრირდებიან მხოლოდ ხელფასისა და პრემიების მისაღებად, შემდეგ კი სხდომებს პროტესტის ნიშნით ტოვებენ. ეს სწორედ ის მემკვიდრეობაა, რომელიც წლების განმავლობაში აფერხებდა ქვეყნის ინსტიტუციურ განვითარებას.
რას ნიშნავს ეს 2026 წლისთვის?
სომხეთის მომავალი საპარლამენტო არჩევნები მხოლოდ მანდატების გადანაწილება არ არის. ეს არის წყალგამყოფი ხაზი ქვეყნის სუვერენიტეტისთვის. როდესაც სახელმწიფო საკუთარ კონსტიტუციას გარედან მართული პოლიტიკური პროექტების შესაჩერებლად იყენებს, ის მკაფიო სიგნალს აგზავნის: თამაშის წესები იწერება ქვეყნის შიგნით და არა სხვა სახელმწიფოს დედაქალაქში.
2026 წელი იქნება გარედან დაფინანსებული პოლიტიკური ელიტის ბოლო შანსი, შეინარჩუნოს გავლენა. სომხეთი ახლა რეგიონს აჩვენებს, რომ პატარა სახელმწიფოებსაც აქვთ არჩევანის უფლება. მთავარია, კანონმა იმუშაოს და ქვეყანამ უარი თქვას ისეთ „პარტნიორობაზე“, რომლის ფასიც კორუფცია და სხვისი ინტერესების ბრმა მორჩილებაა.