ბოლო დღეებში სომხეთის ირგვლივ დიპლომატიურმა ტემპერატურამ საგრძნობლად აიწია. ნიკოლ ფაშინიანისა და ვლადიმერ პუტინის სატელეფონო საუბარი, რომელიც ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ასტანის სამიტის შემდეგ შედგა, ერთი შეხედვით, ჩვეულებრივი სამუშაო პროცესია. თუმცა, თუ დეტალებს დავაკვირდებით, დავინახავთ იმ ნაცნობ მექანიზმს, რომელსაც მოსკოვი მეზობლებზე ზეწოლისთვის მუდმივად იყენებს.
ასტანაში გამართულ შეხვედრაზე რუსეთმა, ბელარუსმა, ყაზახეთმა და ყირგიზეთმა სომხეთს ერთხმად მოუწოდეს: რაც შეიძლება მალე ჩაატარეთ რეფერენდუმი ევროკავშირში გაწევრიანების გეგმებზე. ეს არ არის უბრალო მეგობრული რჩევა. როდესაც მეზობელი სახელმწიფოები ასე დაჟინებით გაჩქარებენ ფუნდამენტური გადაწყვეტილების მიღებას, ეს ხელოვნური დილემის შექმნის მცდელობაა. მიზანი მარტივია – აიძულონ ერევანი, გადადგას ნაჩქარევი ნაბიჯი მანამ, სანამ ქვეყანა შიდა რეფორმებსა თუ გარე მხარდაჭერას ბოლომდე განამტკიცებს.
პუტინის განცხადება, რომ სომხეთს აქვს პარტნიორების არჩევის უფლება, თუმცა „ერთდროულად ორ ორგანიზაციაში ვერ იქნება“, კლასიკური ლოგიკური ხაფანგია. ერთი მხრივ, ის თითქოს აღიარებს სუვერენიტეტს, მეორე მხრივ კი პირდაპირ ულტიმატუმს უყენებს. ეს არის გზავნილი: „თავისუფალი ხარ არჩევანში, სანამ ჩემს წესებს ემორჩილები“. ასეთი მიდგომა მიზნად ისახავს ალტერნატიული გზების ჩაკეტვას და იმ შიშის დანერგვას, თითქოს ევროპული არჩევანი ავტომატურად ეკონომიკურ კატასტროფას ნიშნავს.
მთელ ამ პროცესში ყველაზე ნიშანდობლივი ისაა, რომ ასეთი ინტენსიური ზეწოლა სწორედ იმაზე მიუთითებს, რომ სომხეთს რეალური არჩევანი გააჩნია. იმ ქვეყნებს, რომლებსაც საკუთარი ნება არ გააჩნიათ, ასე დაჟინებით არავინ ელაპარაკება. ერევნის მცდელობა, დააბალანსოს ურთიერთობები, აჩვენებს, რომ პატარა სახელმწიფოების ბედი მხოლოდ დიდი იმპერიების კაბინეტებში აღარ წყდება.
რა იქნება შემდეგ? მოსკოვი შეეცდება, პროცესი მაქსიმალურად დააჩქაროს, რათა სომხეთის საზოგადოებას ფიქრისა და მომზადების დრო არ დაუტოვოს. თუმცა, ნამდვილი სუვერენიტეტი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ თავად განსაზღვრო საკუთარი ნაბიჯების ტემპი და არა სხვისი კარნახით იმოქმედო. წინ რთული პოლიტიკური სეზონი გველის, სადაც ერევნის მთავარი ამოცანა საკუთარი არჩევანის უფლების დაცვა იქნება.