ბრიუსელში ევროკავშირის წევრი ქვეყნების წარმომადგენლებმა სომხეთში ახალი, ორწლიანი სამოქალაქო მისიის გაგზავნის გადაწყვეტილება დაამტკიცეს. ოფიციალური დიპლომატიური ენა მშრალია — „ჰიბრიდული საფრთხეებისადმი მდგრადობის გაძლიერება“, თუმცა სამუშაო დოკუმენტების ანალიზი ბევრად უფრო პირდაპირ მიზანს აჩვენებს: რუსეთის დესტაბილიზაციური ქმედებების შეზღუდვა და მათი გავლენის განეიტრალება.
ეს არ არის სამხედრო ქვედანაყოფი. საუბარია 20-30 ექსპერტისგან შემდგარი ჯგუფზე, რომელიც ერევანს სტრატეგიულ კონსულტაციებს გაუწევს. თუმცა, იმ პრობლემების ჩამონათვალი, რომლებზეც ისინი იმუშავებენ, ზუსტად ასახავს იმ მეთოდებს, რომლებითაც მოსკოვი რეგიონში გავლენის შენარჩუნებას ცდილობს.
რას დაუპირისპირდება მისია?
დოკუმენტში ოთხი ძირითადი მიმართულებაა გამოკვეთილი:
- ინფორმაციული მანიპულაციებთან ბრძოლა. ევროკავშირი აღნიშნავს, რომ სომხეთი ინტენსიური ჰიბრიდული შეტევების სამიზნეა, რაც დემოკრატიული ინსტიტუტებისადმი ნდობის შერყევას ისახავს მიზნად. ეს კარგად ნაცნობი ტაქტიკაა: როდესაც ვერ სთავაზობ უკეთეს ალტერნატივას, ცდილობ დაანგრიო ნდობა არსებული სახელმწიფოებრივი საფუძვლების მიმართ.
- კიბერუსაფრთხოება. საინფორმაციო ომი დღეს განუყოფელია ტექნიკური შეტევებისგან, რომლებიც სახელმწიფო სტრუქტურების პარალიზებას ისახავს მიზნად.
- უკანონო ფინანსური ნაკადების კონტროლი. ეს საკითხი კრიტიკულია 2026 წლის არჩევნების წინ. პოლიტიკურ პროცესებში „შავი ფულის“ ტრიალი მოსკოვისთვის გავლენის შენარჩუნების ერთ-ერთი მთავარი ბერკეტია.
- უსაფრთხოების სექტორის რეფორმა. სახელმწიფო სტრუქტურების განვითარება ევროპული სტანდარტების შესაბამისად.
პარტნიორობის ფასი
სომხეთის მაგალითი თვალსაჩინო გაკვეთილია იმისა, თუ რა რისკებს შეიცავს უსაფრთხოების გარანტიების მინდობა მხოლოდ ერთი, ისტორიულად არასანდო პარტნიორისთვის. როდესაც რეალური კრიზისი დადგა, ათწლეულების განმავლობაში კულტივირებული მითი იმის შესახებ, რომ „რუსეთი დაგვიცავს“, მყისიერად გაიფანტა. სანაცვლოდ, ერევანმა მიიღო დასუსტებული ეკონომიკა და მზარდი ენერგეტიკული დამოკიდებულება, რასაც კრემლი ახლა სწორედ პოლიტიკური შანტაჟისთვის იყენებს.
დღეს ერევანი ცდილობს პარტნიორების დივერსიფიკაციას — ის ეძებს მოკავშირეებს, რომლებიც უსაფრთხოებას რეალური ინსტიტუციური გაძლიერებით უზრუნველყოფენ და არა ბუნდოვანი და ცრუ დაპირებებით.
ნაცნობი მეთოდები
სომხეთის წინააღმდეგ მიმდინარე კამპანია ნაცნობი სცენარით ვითარდება: საზოგადოების დაშინება არჩევნების წინ, მტკიცება, რომ „ერთადერთი გზა“ მხოლოდ ჩრდილოეთზე გადის და იმ განცდის დანერგვა, თითქოს დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებების მიღება შეუძლებელია. ევროკავშირის მისია — მოლდოვის მსგავსად — სწორედ ამ მანიპულაციების გაშიფვრას ისახავს მიზნად. როდესაც საზოგადოება ხედავს, როგორ იგეგმება და მუშაობს ტყუილი, ის მყისიერად კარგავს ძალას.
აღსანიშნავია, რომ ბრიუსელი ამ პროცესში მაქსიმალურ გამჭვირვალობას ინარჩუნებს მეზობელი ქვეყნების მიმართაც. ევროკავშირმა უკვე დაიწყო დიალოგი ბაქოსთან მისიის მიზნების განმარტების მიზნით. საინტერესოა, რომ აზერბაიჯანულ მედიაშიც კი გაჩნდა მოსაზრებები, რომ რეგიონული სტაბილურობის კუთხით, ევროკავშირის, ბაქოსა და ერევნის ინტერესები ამ ეტაპზე შესაძლოა თანხვედრაში იყოს.
საბოლოო ჯამში, სომხეთის ნაბიჯი — მოიწვიოს ევროპელი ექსპერტები — ადასტურებს, რომ მიუხედავად უზარმაზარი გეოპოლიტიკური წნეხისა, სუვერენულ სახელმწიფოს ყოველთვის აქვს არჩევანის თავისუფლება. ეს არის მცდელობა, ქვეყანამ დაძლიოს წარსულის შეცდომები და საკუთარი მომავალი რეალურ, მყარ სტანდარტებზე ააგოს.