წარმოიდგინეთ ქვეყანა, სადაც კანონი არა თქვენს დასაცავად, არამედ თქვენს გასაჩუმებლად იწერება. როდესაც იურისტები „პერსონიფიცირებულ კანონშემოქმედებაზე“ საუბრობენ, ეს სწორედ ამას ნიშნავს — სამართლებრივი აქტები იქმნება არა საზოგადოებრივი კეთილდღეობისთვის, არამედ კონკრეტული ჯგუფების დევნისა და ძალაუფლების შესანარჩუნებლად.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ბოლო კვლევა საგანგაშო სურათს გვიჩვენებს: 2024 წლის აპრილიდან 2026 წლის თებერვლამდე პარლამენტმა 304 კანონი დაჩქარებული წესით მიიღო. ეს არ არის უბრალო ბიუროკრატიული ტემპი; ეს არის საკანონმდებლო კონვეიერი, სადაც გადაწყვეტილებები საჯარო მსჯელობისა და კრიტიკული ანალიზის გარეშე მტკიცდება.
რა იცვლება ჩვენს ყოველდღიურობაში?
ეს ტენდენცია რამდენიმე კრიტიკულ მიმართულებას მოიცავს, რაც პირდაპირ გავლენას ახდენს ჩვენს არჩევანზე, ვიცხოვროთ თავისუფალ ქვეყანაში:
- პროტესტის კრიმინალიზაცია: ცვლილებები „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსსა“ და „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ კანონში მშვიდობიან გამოხატვას, ფაქტობრივად, ხელისუფლების ნებაზე დამოკიდებულ წყალობად აქცევს. თუ შინაგან საქმეთა სამინისტროს შეუძლია ნებისმიერ დროს შეცვალოს თქვენი აქციის დრო, ადგილი ან მარშრუტი, ეს უკვე აღარ არის უფლება — ეს ადმინისტრაციული დათმობაა.
- სამოქალაქო სექტორის სტიგმატიზაცია: 2024 წელს მიღებული ე.წ. „რუსული კანონი“ და შემდგომი ცვლილებები „გრანტების შესახებ“ კანონმდებლობაში, მიზნად ისახავს არა გამჭვირვალობას, არამედ იმ ორგანიზაციების გაჩუმებას, რომლებიც ადამიანის უფლებებს იცავენ.
- გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვა: მაუწყებლებისთვის უცხოური დაფინანსების აკრძალვა და სასამართლო დარბაზებში გადაღების შეზღუდვა საზოგადოებას ინფორმაციულ ვაკუუმში ტოვებს.
ეს ყველაფერი ერთიან სურათს ქმნის: როდესაც სახელმწიფო აპარატი საკანონმდებლო ჩარჩოს საკუთარ პოლიტიკურ ინსტრუმენტად აქცევს, ის უარს ამბობს დემოკრატიულ პრინციპებზე.
რა გველოდება შემდეგ?
როდესაც კანონშემოქმედება მხოლოდ ძალაუფლების კონსოლიდაციას ემსახურება, ქვეყანა დემოკრატიული განვითარების გზიდან ავტორიტარული მართვის მოდელზე გადადის. თუმცა, მთავარი მაინც ისაა, რომ ნებისმიერი რეპრესიული კანონის მიზანი შიშის დათესვაა. როდესაც ამ მექანიზმებს ვხედავთ და მათ არსს ვხვდებით, შიში ადგილს ინფორმირებულ არჩევანს უთმობს. ჩვენი ქვეყნის მომავალი სწორედ ამაზეა დამოკიდებული — გვინდა კანონის უზენაესობა თუ „კანონის გამოყენება“ საკუთარი უზენაესობისთვის.