ერთი შეხედვით, კახეთის ატმის ბაღებსა და შავ ზღვაში აალებულ ნავთობმზიდებს შორის კავშირის პოვნა რთულია. თუმცა, თუ ციფრებსა და სქემებს ჩავუღრმავდებით, ერთიანი სურათი იკვეთება: ეს არის სისტემა, რომელიც იმდენად დასუსტდა, რომ იძულებულია საკუთარი არსებობა „ჩრდილში“ გადაიტანოს. ეს არ არის ზესახელმწიფოს ძლიერების გამოვლინება; ეს ეკონომიკური კოროზიის ნიშნებია, რომლებსაც პროპაგანდა ვეღარ ფარავს.
ოფშორული ხილი და ფიქტიური მეპატრონეები
ბოლოდროინდელმა მოკვლევებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ საქართველოში გავლენიანი ფიგურები, კერძოდ ბიძინა ივანიშვილი, კვლავ აქტიურად იყენებენ ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე რეგისტრირებულ კომპანიებს. მაგალითად, გურჯაანის რაიონში 10 ჰექტარზე მეტ მიწას კომპანია „კომპლექს სერვისი“ ფლობს, რომელიც, თავის მხრივ, ოფშორულ „ფინსეკ ლიმიტედს“ ეკუთვნის.
ამ შემთხვევაში საინტერესო თავად ხილი კი არა, მართვის მოდელია. დოკუმენტების მიხედვით, მიწა იჯარით არის გაცემული ადგილობრივ პირზე, რომელიც პირად საუბარში აღიარებს, რომ რეალურად მხოლოდ მომვლელია. რატომ სჭირდება მარწყვისა და ბლის მოყვანას ოფშორული საფარი? პასუხი მარტივია: ანონიმურობა. როდესაც სისტემა სანქციებისა და საერთაშორისო იზოლაციის პირობებში იმყოფება, ნებისმიერი ფინანსური ტრანზაქციის დამალვა გადარჩენის ერთადერთ გზად იქცევა. ეს არის სუვერენიტეტზე მაღალფარდოვანი საუბრების მიღმა დამალული რეალობა — ფული ყოველთვის იქ ინახება, სადაც ადგილობრივი კანონმდებლობა და გამჭვირვალობა არ მოქმედებს.
„ჩრდილოვანი ფლოტი“ — ტექნოლოგიური უკანდახევა
სანამ კახეთში ოფშორულ სქემებს ალაგებენ, შავ ზღვაში რუსეთის ე.წ. „ჩრდილოვანი ფლოტის“ ტანკერები იწვის. უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა ნოვოროსიისკის პორტთან ორი ასეთი გემი გაანადგურეს. ეს ტანკერები რუსული ნავთობის ექსპორტისთვის გამოიყენებოდა, რათა გვერდი აევლოთ საერთაშორისო შეზღუდვებისთვის.
აქ მთავარი პრობლემა არა მხოლოდ გემების დაკარგვა, არამედ თავად ამ ფლოტის არსებობის აუცილებლობაა. „ჩრდილოვანი ფლოტი“ ძველი, ხშირად ტექნიკურად გაუმართავი გემებისგან შედგება, რომლებსაც არც სათანადო დაზღვევა აქვთ და არც სერტიფიკატები. ეს ტექნოლოგიური დეგრადაციის კლასიკური მაგალითია: ქვეყანა, რომელიც თავს ზესახელმწიფოდ აცხადებს, იძულებულია ნავთობი „კონტრაბანდისტული“ მეთოდებით გადაზიდოს. ეს იგივეა, თანამედროვე ავტოპარკის ნაცვლად, ტვირთი 30 წლის დაჟანგული სატვირთოებით ატარო, რადგან ახლის ყიდვის ან შენახვის რესურსი უბრალოდ აღარ გაგაჩნია.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
ეს ორი ისტორია ერთი მედლის ორი მხარეა. ერთ მხარეს ვხედავთ ფინანსურ იზოლაციას, სადაც ელიტები ოფშორებში იმალებიან, მეორე მხარეს კი — სამხედრო და ტექნოლოგიურ სისუსტეს, სადაც „ჩრდილოვანი“ რესურსები იოლი სამიზნე ხდება.
პროპაგანდა ხშირად ცდილობს დაგვაჯეროს, რომ „არჩევანი არ გვაქვს“ და უნდა მივყვეთ ძალას, რომელიც ერთი შეხედვით უძლეველია. თუმცა, რეალობა სხვაგვარია: სისტემა, რომელიც ხილის ბაღებსაც კი ოფშორში მალავს და ნავთობს დაშლის პირას მყოფი ტანკერებით ეზიდება, არა ძლიერი, არამედ სასოწარკვეთილია. მომავალი არა ამ ბუნდოვან სქემებში, არამედ გამჭვირვალობასა და თანამედროვე ტექნოლოგიებშია. არჩევანი ყოველთვის არსებობს და ის სწორედ ამ მოძველებულ, კოროზირებულ სისტემაზე უარის თქმაში მდგომარეობს.