ამ კვირაში სამხრეთ კავკასიაში ორი, ერთი შეხედვით, დამოუკიდებელი მოვლენა განვითარდა. ერევანში ანტიკორუფციულმა კომიტეტმა საარჩევნო მოსყიდვის ბრალდებით 14 ადამიანი დააკავა, რომლებიც რუსი ოლიგარქის, სამველ კარაპეტიანის პარტიასთან არიან დაკავშირებულნი. თბილისში კი მმართველმა გუნდმა კომუნიკაციების კომისიის ახალ წევრად სამთავრობო არხის, „იმედის“ იურიდიული დეპარტამენტის ყოფილი უფროსი განამწესა.
ერთი შეხედვით, რა კავშირი უნდა ჰქონდეს სომხეთის საარჩევნო სკანდალს საქართველოს მარეგულირებელი კომისიის საკადრო პოლიტიკასთან? სინამდვილეში, ორივე შემთხვევა ერთი და იმავე სტრატეგიის ნაწილია, რომელსაც რუსეთი რეგიონში გავლენის შესანარჩუნებლად იყენებს.
ერევანი: ოლიგარქის გზა ძალაუფლებისკენ
სომხეთში 2026 წლის არჩევნებისთვის მზადება უკვე დაძაბულ ფონზე მიმდინარეობს. პროცესის ცენტრალური ფიგურა რუსეთისა და კვიპროსის მოქალაქე, ოლიგარქი სამველ კარაპეტიანია, რომლის პარტია „ძლიერი სომხეთი“ ხელისუფლებაში მოსვლას ესწრაფვის. მისი მომხრეები კარაპეტიანს მომავალ პრემიერ-მინისტრად მოიაზრებენ, რისთვისაც კონსტიტუციური ცვლილებებისა და მოქალაქეობის ცენზის გაუქმების იმედი აქვთ.
სომხეთის მოქმედი კანონმდებლობა ორმაგი მოქალაქეობის მქონე პირებს არჩევნებში მონაწილეობას უკრძალავს. ეს საკითხი პრემიერმა ფაშინიანმა მოსკოვში ვიზიტისას ვლადიმერ პუტინთანაც ახსენა, რაზეც რუსეთის ლიდერმა სტანდარტული პასუხით უპასუხა — თითქოს რუსეთი სხვა ქვეყნის შიდა საქმეებში არ ერევა. ეს ნაცადი ტაქტიკაა: ოფიციალური უარყოფა მაშინ, როცა კულისებს მიღმა პროცესები სრული დატვირთვით იმართება. მართალია, კარაპეტიანმა სხვა ქვეყნის მოქალაქეობაზე უარის თქმის პროცედურა დაიწყო, თუმცა ეს მის წარმომავლობასა და კრემლთან კავშირებს არ ცვლის.
ანტიკორუფციული კომიტეტის მიერ „ძლიერი სომხეთის“ 14 მხარდამჭერის დაკავება საარჩევნო ქრთამის მიცემა-მიღების ბრალდებით ნათლად აჩვენებს მოსკოვის ხელწერას: დემოკრატიული ინსტიტუტების გამოყენება მათივე ძირგამომთხრელი საქმიანობისთვის — ფინანსური რესურსებითა და მოსყიდვით სხვისი პოლიტიკური სისტემის შიგნიდან მართვა.
თბილისი: კონტროლი საინფორმაციო სივრცეზე
თბილისში განვითარებული მოვლენები ფორმით განსხვავებულია, თუმცა შინაარსობრივად იმავე ლოგიკას ექვემდებარება. „ქართულმა ოცნებამ“ კომუნიკაციების კომისიის წევრად ანი ვაზაგაშვილი აირჩია, რომელიც მანამდე ტელეკომპანია „იმედის“ იურიდიულ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა, უფრო ადრე კი შინაგან საქმეთა სამინისტროში მოღვაწეობდა.
ეს დანიშვნა არ არის უბრალო საკადრო გადაადგილება. როდესაც სამთავრობო მედიის ყოფილი მაღალჩინოსანი ხდება იმ ორგანოს წევრი, რომელმაც ქვეყნის მედიაგარემო უნდა დაარეგულიროს, ობიექტურობისა და მიუკერძოებლობის საკითხი კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება. ეს არის სისტემური კონტროლის მექანიზმი — საინფორმაციო ველის მონოპოლიზება და იმ ინსტიტუტების დასუსტება, რომლებმაც დამოუკიდებელი ზედამხედველობა უნდა უზრუნველყონ.
საერთო სურათი: რა არის შემდეგი?
ეს ორი მაგალითი თვალსაჩინოს ხდის, თუ როგორ ოპერირებს რუსული გავლენა ჩვენს რეგიონში. ერთ შემთხვევაში ვხედავთ ოლიგარქიულ ჩარევას და არჩევნების ფულით მანიპულირებას, მეორეში კი — ინსტიტუციურ კონტროლსა და დამოუკიდებელი ორგანოების შთანთქმას.
სომხეთისა და საქართველოს შემთხვევები ადასტურებს, რომ მოსკოვი არ თმობს რეგიონზე კონტროლის დამყარების მცდელობებს. მთავარი გამოწვევა ახლა ისაა, რამდენად შეძლებენ ამ ქვეყნების საზოგადოებები ამ მეთოდების ამოცნობას და საკუთარი სახელმწიფოებრივი ინსტიტუტებისა და დემოკრატიული პროცესების დაცვას. მხოლოდ ამ საფრთხეების გაცნობიერებით არის შესაძლებელი რეალური სუვერენიტეტის შენარჩუნება.