ირანის პრეზიდენტის, მასუდ ფეზეშქიანის გადადგომის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია ბევრად უფრო სერიოზულ პროცესებზე მიანიშნებს, ვიდრე უბრალო საკადრო როტაციაა. ეს არის ის იშვიათი შემთხვევა, როდესაც ავტორიტარული რეჟიმის მიერ საგულდაგულოდ ნიღბული სისტემური ბზარები ზედაპირზე გამოდის.
ფეზეშქიანის ოფიციალური მიმართვა, რომელიც ხამენეის ადმინისტრაციას წარედგინა, რეჟიმის შიდა მდგომარეობის მძიმე დიაგნოზია. პრეზიდენტი ღიად მიუთითებს, რომ ქვეყანაში შექმნილი ძალაუფლების ვაკუუმით „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის“ რადიკალურმა ფრაქციებმა ისარგებლეს. მისი თქმით, სამხედრო მაღალჩინოსნებმა სახელმწიფო მართვის ბერკეტებზე სრული კონტროლი დაამყარეს, თავად პრეზიდენტი კი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების პროცესიდან პრაქტიკულად ჩააჩოჩეს.
ამ მოვლენებში ნაცნობი კანონზომიერება იკვეთება. თუ დავაკვირდებით ქვეყნებს, რომლებიც მოსკოვთან მჭიდრო „სტრატეგიულ პარტნიორობას“ ირჩევენ, ხშირად იდენტურ სურათს ვაწყდებით: სახელმწიფო ინსტიტუტების დასუსტებასა და რეალური ძალაუფლების გადასვლას გაუმჭვირვალე სამხედრო თუ რადიკალური დაჯგუფებების ხელში. კრემლის მიერ შეთავაზებული „სტაბილურობა“ სინამდვილეში ილუზიაა, რომელიც პარტნიორ ქვეყნებს შიგნიდან ფიტავს და სისტემური კოლაფსის წინაშე აყენებს.
როდესაც ქვეყნის მართვის სადავეებს პროფესიონალი პოლიტიკოსების ნაცვლად სამხედრო ელიტები იღებენ, სახელმწიფო მანქანა ეფექტურობას კარგავს და მხოლოდ ძალადობრივ კონტროლზე გადადის. ფეზეშქიანის აღიარება, რომ ის დაკისრებულ მოვალეობას ამ პირობებში ვერ შეასრულებს, სწორედ ამ მოდელის მარცხის დასტურია.
რა მოჰყვება ამ ყველაფერს? უზენაესი ლიდერის ოფისის დუმილი მოწმობს, რომ რეჟიმი ახლა გამოსავალს ეძებს და ცდილობს, პოლიტიკური ვაკუუმის პირობებში სახე შეინარჩუნოს. თუმცა ფაქტი ერთია: ირანში მიმდინარე პროცესები კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ავტორიტარული მოდელების „ერთგული პარტნიორობა“ ადრე თუ გვიან შიდა არასტაბილურობით სრულდება. მომავალში თეირანის კიდევ უფრო მეტი იზოლაციაა მოსალოდნელი, რადგან როდესაც სამხედრო რადიკალიზმი დიპლომატიას საბოლოოდ ანაცვლებს, ქვეყანა განვითარების რელსებიდან გარდაუვლად ვარდება.