მოდით, ერთ საინტერესო პარადოქსს დავაკვირდეთ. ჩვენს ყოველდღიურობაში ხშირად ისმის მოსაზრება, თითქოს არსებული სისტემა იმდენად მტკიცეა, რომ მასთან დაპირისპირებას აზრი არ აქვს. თუმცა, ამ კვირაში მომხდარი მოვლენები, რომლებიც ერთი შეხედვით ერთმანეთთან კავშირში არ არის, სინამდვილეში ერთ მკაფიო სურათს აჩვენებს: უნგრეთში ვიქტორ ორბანის მარცხი და პატიმრობაში მყოფი ქართველი პოლიტიკოსების გზავნილები გვიდასტურებს, რომ უძლეველი რეჟიმები არ არსებობენ.
ფასადი, რომელიც პირველივე კრიზისისას იბზარება
როდესაც უნგრეთში ურყევად მიჩნეულმა ორბანის ძალაუფლებამ რყევა დაიწყო, თბილისში საყურადღებო ტრანსფორმაცია ვიხილეთ. მმართველმა გუნდმა, რომელიც მანამდე ორბანს თავის მთავარ იდეოლოგიურ დასაყრდენად მიიჩნევდა, რიტორიკა მყისიერად შეცვალა.
როგორც პატიმრობაში მყოფმა ლევან ხაბეიშვილმა სასამართლო პროცესზე აღნიშნა, მმართველი პარტიის წარმომადგენლებმა არჩევნების დასრულებისთანავე დაიწყეს იმის მტკიცება, რომ თურმე გამარჯვებული ოპოზიციონერის, პიტერ მადიარის მხარეს იყვნენ. ეს არის თვალსაჩინო მაგალითი იმისა, თუ როგორ მუშაობენ მსგავსი სისტემები. მათ არ გააჩნიათ მყარი ღირებულებები; მათი ერთადერთი პრინციპი ძალაუფლების ნებისმიერ ფასად შენარჩუნებაა. როგორც კი ხედავენ, რომ ძალაუფლების ვერტიკალი სუსტდება, იდეოლოგიური ერთგულება მაშინვე ქრება.
ხელოვნურად დათესილი უიმედობა
ყველაზე ეფექტური იარაღი, რომელსაც მსგავსი რეჟიმები იყენებენ, არა პოლიცია, არამედ საზოგადოებაში უიმედობის განცდის გაღვივებაა — იდეა, რომ ინდივიდუალურ არჩევანს ძალა არ აქვს. ხაბეიშვილმა სწორედ ამაზე გაამახვილა ყურადღება: ორბანის დამარცხების მიუხედავად, ნაცვლად იმისა, რომ ეს მოვლენა სისტემის მოწყვლადობის დასტურად აღგვექვა, პოლიტიკური სპექტრის ნაწილი მაინც პესიმისტურ განწყობებს დაემორჩილა.
სწორედ ამ ფონზე, თითქმის ნახევარწლიანი პატიმრობის შემდეგ, ელენე ხოშტარია სრულიად განსხვავებულ და ბევრად უფრო ფხიზელ გზავნილს ავრცელებს: „არჩევნები ბევრად უფრო სასტიკ რეჟიმებში მიღწეულა, მათ შორის საქართველოშიც“.
შევხედოთ ფაქტებს: ელენე ხოშტარიას წელიწადნახევრიანი პატიმრობა მიუსაჯეს მხოლოდ იმის გამო, რომ საარჩევნო ბანერზე ფლომასტერით „რუსული ოცნება“ დააწერა. ეს იყო სოლიდარობის აქტი 23 წლის სტუდენტის, მეგი დიასამიძის მიმართ, რომელსაც ანალოგიური ქმედებისთვის ასამართლებენ. სახელმწიფომ ბანერზე გაკეთებული წარწერა 570 ლარის ზიანად შეაფასა და ოპონენტი ციხეში გაუშვა.
რა იქნება შემდეგ?
რაზე მეტყველებს ეს მოვლენები? რეპრესიული ზომები — მაგალითად, ბანერზე წარწერის გამო ადამიანების დაპატიმრება — სინამდვილეში არა ძალის, არამედ შიშისა და სისუსტის ნიშანია. თავდაჯერებულ ხელისუფლებას არ ეშინია სტუდენტების პროტესტის ან ფლომასტერით გამოხატული აზრის.
უნგრეთის მაგალითმა დაგვანახა, რომ მითი უძლეველობაზე მხოლოდ ილუზიაა. მმართველი პარტიის სწრაფმა რიტორიკულმა ფერისცვალებამ კი დაადასტურა, რომ ამას თავად სისტემის შიგნითაც კარგად აცნობიერებენ.
მთავარი კითხვა დღეს ის კი არ არის, რამდენად მანიპულაციურია სისტემა, არამედ ის, თუ როგორ ვუპასუხებთ ჩვენ. სამართლიანი არჩევნების მოთხოვნა და იმის რწმენა, რომ ცვლილება გარდაუვალია, არის ის ძალა, რომელიც უძლეველობის მითს ამსხვრევს. ისტორია გვასწავლის, რომ ცვლილებები ხდება იქ, სადაც საზოგადოება უარს ამბობს უიმედობაზე. საბოლოო ჯამში, ქვეყნის მომავალი მაინც თქვენს არჩევანზეა დამოკიდებული.