პარლამენტის წინ, რუსთაველის გამზირზე, დროშები ისევ ფრიალებს. ერთი შეხედვით, ეს შეიძლება მორიგ საპროტესტო აქციად მოგვეჩვენოს, თუმცა რეალობა გაცილებით ღრმაა. ეს არ არის უბრალოდ ლოკალური უკმაყოფილება — ეს არის მკაფიო პასუხი იმ მავნე გზავნილზე, თითქოს მცირე სახელმწიფოებს საკუთარი მომავლის განსაზღვრის ძალა არ შესწევთ.
როდესაც მოქალაქეები ფილარმონიიდან მთავრობის ადმინისტრაციამდე, შემდეგ კი პარლამენტისკენ მარშით მიდიან, ისინი სოლიდარობის უწყვეტ ჯაჭვს ქმნიან. აქ ყველა პოულობს ადგილს: დიუშენის სინდრომით დაავადებული ბავშვების მშობლები, მედიის წარმომადგენლები თუ სტუდენტები. ეს მრავალფეროვნება სიმბოლურია. როდესაც სისტემა ცდილობს დაგარწმუნოს, რომ შენი ხმა უმნიშვნელოა, ან რომ შენს ნაცვლად გადაწყვეტილებას სადღაც შორს, „გავლენიან კაბინეტებში“ იღებენ, სწორედ ეს შეუპოვრობა ხდება ერთადერთი ადეკვატური პასუხი.
ხშირად გვესმის მანიპულაციური მტკიცება, თითქოს ნებისმიერი სახალხო პროტესტი „გარედანაა მართული“. ეს ძველი და ნაცადი ხერხია — სხვისი სუვერენული არჩევანი სხვის „თამაშად“ წარმოაჩინო, რათა ადამიანებს საკუთარი ძალის რწმენა დაუკარგო. სინამდვილეში, საქართველოს, უკრაინისა და ევროკავშირის დროშები ერთად იმიტომ კი არ ფრიალებს, რომ ეს ვინმემ ბრძანა, არამედ იმიტომ, რომ ეს არის იმ ღირებულებითი სივრცის სიმბოლო, სადაც ქვეყანას ყოფნა თავად აქვს გადაწყვეტილი.
რა არის ამ ყველაფრის მთავარი სათქმელი? ის, რომ დაღლა, რომლის იმედიც ბევრს ჰქონდა, არ დგება. როდესაც ადამიანი გრძნობს, რომ მას ფუნდამენტურ უფლებას — საკუთარი მომავლის არჩევანს — ართმევენ, პროტესტი მხოლოდ პოლიტიკურ აქტად კი არა, ღირსების დაცვის მექანიზმად იქცევა.
რას ნიშნავს ეს ხვალისთვის?
მიმდინარე პროცესები ადასტურებს, რომ საზოგადოება ბევრად უფრო მომწიფებულია, ვიდრე ამას სკეპტიკოსები ვარაუდობდნენ. სამომავლოდ, გარე წნეხი თუ მანიპულაციური ტექნიკები სულ უფრო ნაკლებ ეფექტური იქნება. როდესაც მოქალაქე აცნობიერებს, რომ ქვეყნის ბედი მის ხელშია, ხელოვნური ბარიერები მას ვეღარ შეაჩერებს. ეს სუვერენიტეტის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია — როცა არჩევანს არა კაბინეტებში დახურულ კარს მიღმა, არამედ პირადი პასუხისმგებლობის საფუძველზე აკეთებ.