The Analyst

სამი ამბავი, ერთი ხელწერა: ავტორიტარული სისტემის ანატომია

როგორ უკავშირდება ევროკავშირის სანქციები, ბავშვების გატაცება და თბილისში დაწყებული რეპრესიები ერთმანეთს? ერთი ავტორიტარული ხელწერის ანალიზი.

Hoodie with European Union Logo (EU-Hoodie) but without UK Logo because of Brexit (Photo by Christian Lue on Unsplash)

ამ კვირაში სამი, ერთი შეხედვით სრულიად დაუკავშირებელი მოვლენის მომსწრენი გავხდით. ევროკავშირმა რუსეთის ფარული ეკონომიკის წინააღმდეგ სანქციების მეოცე პაკეტი დაამტკიცა; უკრაინამ და გაერომ დეპორტირებული ბავშვების დაბრუნების საკითხი განიხილეს; პარალელურად კი, თბილისში, მმართველმა ძალამ კიდევ ერთი ახალგაზრდა აბსურდული მიზეზით გაუშვა ციხეში. სამი განსხვავებული ამბავი, მაგრამ ერთი, ძალიან ნაცნობი ხელწერა. მოდით, დავაკვირდეთ იმ კანონზომიერებას, რომლის დანახვაც ავტორიტარულ სისტემას ასე ძალიან არ სურს.

დამალული ფინანსების დასასრული

სანქციების მეოცე პაკეტი და უკრაინისთვის გამოყოფილი 90-მილიარდიანი ფინანსური მხარდაჭერა მხოლოდ ბიუროკრატიული პროცედურა არ არის. ეს არის იმ მექანიზმების სისტემური დემონტაჟი, რომელთა საშუალებითაც მოსკოვი აქამდე არსებობას ახერხებდა. წლების განმავლობაში კრემლი ცდილობდა შეექმნა ილუზია, თითქოს ეკონომიკური იზოლაცია მასზე გავლენას ვერ ახდენს.

თუმცა, როდესაც შეზღუდვები პირდაპირ „ჩრდილოვან ფლოტს“ ურტყამს (რომელსაც კიდევ 46 გემი დაემატა და ჯამში 632-ს მიაღწია), ასევე ინდონეზიურ პორტებსა თუ მესამე ქვეყნების ბანკებს ყირგიზეთში, ლაოსსა და აზერბაიჯანში, სურათი ნათელი ხდება: ფულის გადამალვის სივრცე იწურება. სისტემა, რომლის მთავარი ძალა ნედლეულის ექსპორტზე იყო დამოკიდებული, ვეღარც კრიპტოვალუტით და ვეღარც სხვა შემოვლითი გზებით ვეღარ ახერხებს საკუთარი ეკონომიკის გადარჩენას. დასავლეთი აღარ შემოიფარგლება მხოლოდ რეაგირებით — ის საძირკველს უთხრის გვერდის ავლის მთელ ინფრასტრუქტურას.

ორმაგი სტანდარტის ანატომია

მეორე მხრივ, ჩვენ ვხედავთ სრულ მორალურ კოლაფსს. რეჟიმი, რომელიც მუდმივად „ტრადიციულ ფასეულობებზე“ აპელირებს, სინამდვილეში ბავშვების გატაცებითაა დაკავებული. უკრაინამ 2 100-მდე ბავშვის დაბრუნება უკვე შეძლო, თუმცა გაეროს მიერ კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულად აღიარებული ეს პროცესი კვლავ გრძელდება.

ეს ორპირობა ავტორიტარული სისტემების უნივერსალური მახასიათებელია და მისი გამოვლინება ლოკალურ დონეზეც აშკარაა. როდესაც მმართველ სისტემას არ შესწევს უნარი, საზოგადოებასთან დიალოგი აწარმოოს, საკუთარი შეცდომები აღიაროს ან მცირე კომპრომისზე მაინც წავიდეს, ის საკუთარი მოქალაქეების დასჯას იწყებს. ახალგაზრდებისთვის გამოტანილი მრავალწლიანი სასჯელები და სინდისის პატიმრების მომრავლება სწორედ ამ შიშისა და სისუსტის პირდაპირი ნიშანია. ძლიერი, საკუთარ თავში დარწმუნებული სახელმწიფო ახალგაზრდებს უსმენს და იცავს; სუსტი და პანიკაში მყოფი რეჟიმი კი მათ იტაცებს ან ციხეში კეტავს.

რას ნიშნავს ეს შემდეგ ეტაპზე

ეს სამი ამბავი ერთ დასკვნამდე მიგვიყვანს: ავტორიტარული მოდელი მოქნილობას კარგავს. მათ აღარ დარჩათ ახალი იდეები და რესურსები, ამიტომ მხოლოდ ორ ინსტრუმენტს ეყრდნობიან — ფულსა და რეპრესიებს.

თუმცა, როგორც ახალი სანქციები აჩვენებს, ფინანსური რესურსი სწრაფად ილევა, შიშის დათესვა კი არ მუშაობს საზოგადოებაში, რომელმაც უკვე იცის თავისუფლების ფასი. როდესაც რეჟიმი ზედმეტად ხისტი ხდება და კომპრომისის უნარს კარგავს, ეს მისი ძალის კი არა, დასასრულის დასაწყისის მანიშნებელია. სისტემა, რომელიც მხოლოდ აკრძალვებსა და რეპრესიებზე დგას, ადრე თუ გვიან ყოველთვის საკუთარი სიმძიმის ქვეშ ჩამოიშლება.