გასულ კვირას სამი მნიშვნელოვანი მოვლენა განვითარდა, რომლებიც ერთი შეხედვით ერთმანეთთან დაკავშირებული არ ჩანს. რუსეთის სიღრმეში ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დრონების იერიშები განხორციელდა; ევროკავშირმა სანქციების მე-20, კიდევ უფრო მკაცრი პაკეტი დაამტკიცა; პარალელურად კი, გლობალურ ბაზარზე ნავთობის მარაგების კრიტიკულ დეფიციტზე ალაპარაკდნენ. ეს სამი სხვადასხვა ამბავი სინამდვილეში ერთ საერთო სურათს ქმნის: სისტემა, რომელიც ომს აფინანსებს, მწყობრიდან გამოდის. მოდით, ვნახოთ, რა იმალება ამ მოვლენების მიღმა.
ილუზია და ალმოდებული ქარხნები
მოსკოვი მუდმივად ცდილობს, საკუთარ სამხედრო თუ ეკონომიკურ უძლეველობაში დაგვარწმუნოს, თუმცა რეალობა სულ სხვაგვარია. ნიჟნი-ნოვგოროდსა და სამარის ოლქში, კერძოდ კი „გორკისა“ და ნოვოკუიბიშევსკის ნავთობგადამამუშავებელ ობიექტებზე დრონების წარმატებული იერიშები მარტივ ჭეშმარიტებას ააშკარავებს: ქვეყანა, რომელიც სხვებს ესხმის თავს, საკუთარი სტრატეგიული ინფრასტრუქტურის დაცვასაც ვერ ახერხებს. როდესაც შენი ეკონომიკა ნავთობზეა დამოკიდებული და ეს ნავთობი პირდაპირი გაგებით იწვის, ძლიერების ილუზია მყისიერად ქრება.
„ჩრდილოვანი ფლოტი“ ყურადღების ცენტრში
წლებია გვესმის პროპაგანდისტული ნარატივი, თითქოს სანქციები არ მუშაობს. მაგრამ თუ ეს ასეა, რატომ სჭირდებათ ათასობით შუამავალი, კრიპტოვალუტები და გადამალული გემები? ევროკავშირის ახალმა, მე-20 პაკეტმა სწორედ ეს ფარული სისტემა ამოიღო მიზანში. უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს გამოყოფის პარალელურად, ევროპამ რუსული „ჩრდილოვანი ფლოტის“ 632 გემს პორტებში შესვლა აუკრძალა. შეზღუდვები შეეხო რუსულ თხევად გაზს (LNG), კრიპტო-სერვისებსა და იმ 70-მდე ბანკს, რომლებსაც ფულის გადასამალად იყენებდნენ. როდესაც სანქციების გვერდის ავლისთვის ყირგიზეთის, ლაოსისა თუ აზერბაიჯანის ბანკების იმედზე რჩები, შენს ეკონომიკურ დამოუკიდებლობაზე საუბარი ზედმეტია.
გლობალური შოკი და ცარიელი საცავები
ამ ფონზე, გლობალურ ბაზარზე სერიოზული რყევებია. ეკონომისტების შეფასებით, მიმდინარე კონფლიქტებმა უკვე გამოიწვია მილიარდამდე ბარელი ნავთობის მარაგის დაკარგვა. თუ ასე გაგრძელდა, დეფიციტმა შესაძლოა 1.5 მილიარდ ბარელს მიაღწიოს. ირანის მიერ ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვის საფრთხე სიტუაციას კიდევ უფრო ართულებს. ბაზარზე პანიკაა და ფასები არასტაბილურია. რუსეთს თეორიულად შეეძლო ამ კრიზისით ესარგებლა, მაგრამ გადამამუშავებელი ქარხნები დაზიანებულია, ტრანსპორტირებისთვის გემები აღარ ჰყოფნის, გაყიდული ნავთობიდან ფულის მისაღებად კი საბანკო არხები ეხურება.
რა იქნება შემდეგ?
სანქციების, ინფრასტრუქტურის განადგურებისა და გლობალური დეფიციტის ერთობლივი ეფექტი ნიშნავს, რომ რუსეთის ეკონომიკური რესურსი იწურება. ეს არ არის მხოლოდ ომის დაფინანსების პრობლემა — ეს არის სისტემური კრიზისი, რომლის მიჩქმალვასაც მოსკოვი ვეღარ ახერხებს. შემდეგი ეტაპი ეკონომიკური იზოლაციის კიდევ უფრო გაღრმავება იქნება. მანქანა, რომელიც მხოლოდ ენერგომატარებლებზე მუშაობდა, საწვავის გარეშე რჩება.