ამ კვირაში რუსეთის უშიშროების საბჭომ მეზობელი ქვეყნის მიმართ მოულოდნელი „მზრუნველობა“ გამოიჩინა. მოსკოვიდან გვაფრთხილებენ, რომ ევროკავშირთან დაახლოება სომხეთს ეკონომიკურ კოლაფსად დაუჯდება. ერთი შეხედვით, ეს მშრალი ეკონომიკური პროგნოზია, თუმცა დაკვირვებული თვალი აქ კარგად ნაცნობ სქემას დაინახავს, რომელსაც კრემლი წლებია იყენებს. მოდით, გავაანალიზოთ, რა იმალება სინამდვილეში ამ ციფრების მიღმა.
საფრთხე, როგორც „ანალიტიკა“
რუსეთის უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილის, ალექსეი შევცოვის მტკიცებით, ევროკავშირისკენ გადადგმული ნაბიჯი სომხეთს მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 23%-ს დააკარგვინებს. ის პროგნოზირებს ინფლაციას, უმუშევრობასა და ენერგომატარებლებზე ფასების კატასტროფულ ზრდას. მისივე თქმით, ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში ყოფნა ევროინტეგრაციასთან შეუთავსებელია. შესაბამისად, ერევანს არჩევანის წინაშე აყენებენ — ან მოსკოვის ორბიტა, ან ეკონომიკური იზოლაცია, საბაჟო ბარიერები და სომეხი მიგრანტებისთვის დაწესებული სავიზო შეზღუდვები.
როგორ მუშაობს მანიპულაცია
აქ საქმე გვაქვს კლასიკურ ხერხთან — როდესაც მიზანმიმართულად იქმნება ილუზორული არჩევანის განცდა: „ან ჩვენთან რჩები, ან განადგურდები“.
დააკვირდით, როგორ არის მუქარა შეფუთული პრაგმატულ გათვლებად. შევცოვის მიერ ჩამოთვლილი საფრთხეები — იქნება ეს ექსპორტის შეზღუდვა თუ საბაჟო ბარიერების აღმართვა — რეალურად არა ევროპული ბაზრის ბრალი, არამედ მოსკოვის მიერ წინასწარ დაგეგმილი დასჯის მექანიზმებია. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, რუსეთი კი არ აფრთხილებს სომხეთს ბუნებრივ ეკონომიკურ რისკებზე, არამედ ღიად მიანიშნებს, თუ როგორ დააზარალებს მას დამოუკიდებელი არჩევანისთვის.
ხელოვნური დამოკიდებულების ფასი
ეს რიტორიკა კიდევ ერთხელ ააშკარავებს რუსულ ორბიტაზე ყოფნის რეალურ ფასს. როდესაც „პარტნიორი“ გემუქრება, რომ მისი გაერთიანებიდან გასვლა ქვეყნის ეკონომიკას მეოთხედით შეამცირებს, ეს ადასტურებს, რომ საქმე არა თანასწორობასთან, არამედ ხელოვნურად შექმნილ დამოკიდებულებასთან გვაქვს. ევრაზიული კავშირის ე.წ. სიკეთეები სინამდვილეში ის პოლიტიკური ბერკეტებია, რომლითაც მეზობელი ქვეყნების ეკონომიკა მუდმივ მძევლობაში ჰყავთ.
რას ნიშნავს ეს შემდეგ ეტაპზე
კრემლის ღია მუქარა ადასტურებს, რომ მათ რბილი ძალის რესურსი სრულად ამოწურეს. მათ არ შეუძლიათ მეზობლებს განვითარების უკეთესი მოდელი შესთავაზონ, ამიტომ ერთადერთ იარაღად შიშის დათესვა რჩებათ.
თუმცა სომხეთის — და ნებისმიერი სხვა სუვერენული სახელმწიფოს — მთავარი გამოწვევა სწორედ ამ ხელოვნური დამოკიდებულებისგან გათავისუფლებაა. ეკონომიკური შანტაჟი მოკლევადიანი და უხეში მეთოდია. გრძელვადიან პერსპექტივაში კი საკუთარი საგარეო კურსის დამოუკიდებლად განსაზღვრის უფლება ერთადერთი გზაა მდგრადი ეკონომიკის ასაშენებლად, სადაც ქვეყნის კეთილდღეობა რომელიმე მეზობლის ხასიათზე აღარ იქნება დამოკიდებული.