ამ კვირაში სომხეთის პარლამენტიდან ერთი შეხედვით მშრალი, ბიუროკრატიული ცნობა გავრცელდა, რომელიც რეალურად ჩვენი რეგიონის გეოპოლიტიკურ რუკას ფუნდამენტურად ცვლის. პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ ერევანი TRIPP-ის („ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“) პროექტის განხორციელების ფაზაში გადადის.
რატომ არის ეს ერთი განცხადება ასეთი მნიშვნელოვანი?
ათწლეულების განმავლობაში ერევანს არწმუნებდნენ, რომ უსაფრთხოების ერთადერთი გარანტი და ეკონომიკური გადარჩენის ერთადერთი გზა ჩრდილოეთზე გადიოდა. თუმცა, ამ „სტრატეგიული პარტნიორობის“ რეალური ფასი იზოლაცია, ჩაკეტილი საზღვრები და სრული ეკონომიკური დამოკიდებულება აღმოჩნდა. როდესაც კრიტიკული მომენტი დადგა, ტრადიციულმა „მოკავშირემ“ ქვეყანას უბრალოდ ზურგი შეაქცია. ეს იყო მკაცრი გაკვეთილი იმისა, რომ სხვისი კეთილგანწყობის იმედად ყოფნა ყოველთვის მარცხით სრულდება.
ახლა სრულიად განსხვავებულ სურათს ვხედავთ. ფაშინიანის თქმით, მიუხედავად რთული საერთაშორისო ვითარებისა, აშშ-ის, სომხეთისა და აზერბაიჯანის მთავრობები რეგიონული კომუნიკაციების განბლოკვას საერთო პრიორიტეტად მიიჩნევენ. ეს არ არის მხოლოდ ახალი სატრანზიტო მარშრუტის გახსნა — ეს არის სუვერენული არჩევანი. სომხეთი უარს ამბობს, დარჩეს სხვისი გავლენის სფეროს ნაწილად და ეკონომიკის დივერსიფიკაციას ირჩევს.
წლების განმავლობაში დამკვიდრებული მითი, თითქოს პატარა სახელმწიფოებს არ აქვთ არჩევანის უფლება და ისინი იძულებულნი არიან, მსხვილ მოთამაშეებს დაემორჩილონ, თვალსაჩინოდ ინგრევა. ღია საზღვრები და საერთაშორისო ვაჭრობაში აქტიური ჩართვა საუკეთესო პასუხია იმ ხელოვნურ იზოლაციაზე, რომელიც ქვეყნის განვითარებას წლების განმავლობაში აფერხებდა.
რას ნიშნავს ეს შემდეგ ეტაპზე?
თუ TRIPP-ის პროექტი და რეგიონული კომუნიკაციების განბლოკვა წარმატებით განხორციელდა, ეს ახალ პრეცედენტს შექმნის მთელი სამხრეთ კავკასიისთვის. ეს დაამტკიცებს, რომ რეალური უსაფრთხოება არა რომელიმე ერთ სახელმწიფოზე მიჯაჭვულობით, არამედ რეგიონული თანამშრომლობით, დივერსიფიკაციითა და საკუთარი ეროვნული ინტერესების შესაბამისი გადაწყვეტილებებით მიიღწევა. როდესაც სახელმწიფო საკუთარ ბედს თავად განკარგავს, იქ სხვისი კარნახით თამაშის წესები სრულდება.